Είναι η σόγια στην πραγματικότητα επικίνδυνη για την υγεία μας ;

Η κατανάλωση προϊόντων σόγιας παρέχει οφέλη στην υγεία, αλλά πολλά από αυτά έχουν αποδειχθεί ότι δεν είναι τόσο ευεργετικά, όπως πίστευαν παλαιότερα, σύμφωνα με πολλές πρόσφατες έρευνες.

Είναι η σόγια ασφαλής; Τα οφέλη από την κατανάλωση σόγιας υπερτερούν των κινδύνων;

different-kinds-of-soya-products

Η δημοτικότητα της σόγιας

Το 1999 η δήλωση που κυκλοφόρησε από τον Οργανισμό Ελέγχου Τροφίμων και Φαρμάκου των ΗΠΑ (FDA), με ισχυρισμούς για το σημαντικό ρόλο της πρωτεΐνης της σόγιας στη μείωση του κινδύνου της στεφανιαίας νόσου επέφερε μεγάλη κατανάλωση σόγιας στις ΗΠΑ ως ευεργετική τροφή.

Το 2000, η American Heart Association (ΑΗΑ) δημοσίευσε μια σειρά επιστημονικών οδηγιών για την πρωτεΐνη της σόγιας και τη στεφανιαία νόσο. Εκείνη την εποχή, το συμπέρασμα ήταν ότι «είναι φρόνιμη η σύσταση τροφών με πρωτεΐνες σόγιας σε μια διατροφή χαμηλή σε κορεσμένα λίπη και χοληστερόλη». Από τότε, πολύ καλά ελεγχόμενες μελέτες για την πρωτεΐνη σόγιας και τη σόγια που προέρχεται από ισοφλαβόνες ουσιαστικά προστίθεται στην βάση γνώσεων.

Ωστόσο, πρόσφατες μελέτες δείχνουν ότι τα καρδιαγγειακά οφέλη της σόγιας μπορεί να έχουν υπερεκτιμηθεί από τις πρώτες μελέτες.

Διατροφικά οφέλη

Τα φασόλια σόγιας είναι μια πλούσια πηγή πρωτεϊνών, συμπεριλαμβανομένων όλων των απαραίτητων αμινοξέων (μοναδική φυτική πηγή). Τα φασόλια σόγιας είναι επίσης πλούσια σε ασβέστιο, σίδηρο, ψευδάργυρο, φώσφορο, μαγνήσιο, βιταμίνες Β, ω-3 λιπαρά οξέα και φυτικές ίνες.

Τα υπέρ

Υπάρχουν αρκετοί λόγοι για να καταναλώνουμε σόγια με μέτρο:

  • Υπάρχουν μελέτες που δείχνουν ότι η σόγια βελτιώνει την υγεία των οστών, αφού με την αντικατάσταση της ζωικής πρωτεΐνης με πρωτεΐνη σόγιας μπορούμε να αποφύγουμε την απώλεια ασβεστίου από τα οστά.
  • Πρόσφατες μελέτες δείχνουν ότι η σόγια έχει χαμηλό γλυκαιμικό δείκτη και γι’αυτό δεν αυξάνει τα επίπεδα σακχάρου στο αίμα όπως άλλοι υδατάνθρακες.
  • Η σόγια μειώνει τη χοληστερόλη του αίματος, όταν συνδυάζεται με μια διατροφή χαμηλή σε κορεσμένα λιπαρά και χοληστερόλη. Πρόσφατες κλινικές μελέτες έχουν δείξει ότι η κατανάλωση πρωτεΐνης σόγιας σε σχέση με άλλες πρωτεΐνες, όπως εκείνων που προέρχονται από το γάλα ή το κρέας, μπορεί να μειώσουν την ολική και την κακή  LDL-χοληστερόλη.
  • Η κατανάλωση τροφίμων υψηλής φυτικής ίνας όπως η σόγια μπορεί να συμβάλλει στην απώλεια βάρους.

Τα προϊόντα σόγιας, όπως τα φρέσκα ή κατεψυγμένα φασόλια σόγιας (edamame), το tofu και τα μπιφτέκια σόγιας μπορούν να είναι ευεργετικά για την υγεία της καρδιάς όταν αντικαθιστούν τρόφιμα όπως τα χάμπουργκερ, το τυρί και άλλες πηγές κορεσμένου λίπους από τη διατροφή. Παρόλα αυτά παρέχουν πολύ μικρό πλεονέκτημα σε σχέση με τις άλλες πλήρεις πρωτεΐνες, όπως η καζεΐνη, το αυγό και τα άπαχα πουλερικά.

Τα κατά

Σύμφωνα με την Επιτροπή Διατροφής της AΗΑ, πρόσφατες κλινικές μελέτες απέτυχαν να επιβεβαιώσουν ότι η πρωτεΐνη της σόγιας έχει κλινικά σημαντικές θετικές επιπτώσεις στην καρδιαγγειακή υγεία.

Επιπλέον, δεν έχει τεκμηριωθεί η αποτελεσματικότητα και η ασφάλεια των ισοφλαβονών της σόγιας για την πρόληψη ή τη θεραπεία του καρκίνου του μαστού, του ενδομητρίου και του προστάτη. Τα στοιχεία από τις κλινικές δοκιμές είναι πολύ λίγα και υπάρχουν επιφυλάξεις όσον αφορά τις πιθανές δυσμενείς επιπτώσεις. Για το λόγο αυτό, η χρήση συμπληρωμάτων ισοφλαβονών στα τρόφιμα ή σε φάρμακα δεν συνιστάται πλέον από την ΑΗΑ.

Στοιχεία που πρέπει να εξετάζετε όταν επιλέγετε τη σόγια ως πηγή πρωτεΐνης:

  • Η σόγια περιέχει μια ομάδα αναστολέων της πρωτεάσης που μπορεί να εμποδίσουν την πέψη των πρωτεϊνών με την παρεμπόδιση της δραστηριότητας των δύο σημαντικών ενζύμων (θρυψίνη και χυμοθρυψίνη). Οι αναστολείς της πρωτεάσης εμποδίζουν την επικοινωνία των κυττάρων, το μεταβολισμό των πρωτεϊνών και την ανάπτυξη των κυττάρων και μπορεί να εμποδίσουν τη φυσιολογική ανάπτυξη στα παιδιά. Στην αρχή η βιομηχανία σόγιας ισχυρίστηκε ότι οι αναστολείς καταστρέφονταν κατά το μαγείρεμα, αλλά διαψεύσθηκαν. Έχει αποδειχθεί ότι οι αναστολείς της πρωτεάσης επιβιώνουν κατά τη διάρκεια του μαγειρέματος και την επεξεργασία σε ένα μικρό αλλά σημαντικό βαθμό. Μελέτη έχει δείξει ότι αυτή η ενέργεια μπορεί να παράγει ένα αντικαρκινικό αποτέλεσμα παρεμβαίνοντας στην ανάπτυξη και εξάπλωση (μετάσταση) των όγκων.
  • Τα τρόφιμα σόγιας μπορεί να περιέχουν υψηλές συγκεντρώσεις σε οξαλικά / οξαλικό οξύ, που μπορούν να συμπλοκοποιηθούν με το ασβέστιο στο αίμα και να σχηματίσουν πέτρες στα νεφρά οξαλικού ασβεστίου σε γενετικά ευαίσθητα άτομα. Μια μελέτη του 2001 έδειξε ότι το ποσό του οξαλικού στα εμπορικά προϊόντα, όπως τόφου, τυρί σόγιας και ποτά σόγιας ξεπερνά τη συνιστώμενη ποσότητα της Αμερικανικής Διαιτητικής Εταιρείας που είναι 10 mg/μερίδα για ασθενείς με πέτρα στα νεφρά, με ορισμένα τρόφιμα να φθάνουν να έχουν μέχρι και 60 φορές υψηλότερη ποσότητα από το προτεινόμενο όριο. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι τα υψηλότερα επίπεδα οξαλικού στην πρωτεΐνη σόγιας, φτάνουν μέχρι και 638 mg οξαλικού / μερίδα 85 g. Λαμβάνοντας υπόψη αυτά τα ευρήματα, άτομα με ιστορικό πέτρας στα νεφρά πρέπει να περιορίσουν την πρόσληψη σόγιας και άλλες τροφές πλούσιες σε οξαλικό.
  • Δύο συστατικά της σόγιας (γενιστεΐνη και νταϊντζείνη ) έχουν οιστρογονική δράση, η οποία μπορεί να εμπεριέχει κινδύνους, ειδικά για τις εγκύους και τα έμβρυα.  Μια μελέτη που δημοσιεύθηκε στο British Medical Journal, Lancet διαπίστωσε ότι τα βρέφη που τρέφονταν με φόρμουλα σόγιας είχαν επίπεδα φυτοοιστρογόνων που ήταν 13000-22000 φορές υψηλότερα από τις φυσιολογικές συγκεντρώσεις οιστρογόνων στην πρώιμη παιδική ηλικία. Υψηλές δόσεις των φυτοοιστρογόνων γενιστεΐνη και νταϊντζείνη έχουν βρεθεί επίσης να επηρεάζουν τη λειτουργία του θυρεοειδή αδένα και ενώ το γεγονός αυτό δεν θα είχε καμία επίδραση σε άτομα που καταναλώνουν μια διατροφή με μεγάλη ποικιλία, άτομα που χρησιμοποιούν τη σόγια ως κύρια πηγή πρωτεϊνών μπορεί να υποφέρουν από τη νόσο του θυρεοειδή.
  • Υπάρχουν μελέτες που υποδεικνύουν την ύπαρξη αιτιώδους σχέσης μεταξύ των φυτοοιστρογόνων της σόγιας και της πρόωρης εφηβείας στα κορίτσια και της καθυστερημένης σωματικής ωρίμανσης στα αγόρια.
  • Μια νέα μελέτη που δημοσιεύθηκε το Μάρτιο του 2017 στο περιοδικό Cancer επιβεβαιώνοντας προηγούμενες έρευνες, έδειξε ότι η κατανάλωση σόγιας και άλλα τρόφιμα που περιέχουν ισοφλαβόνες μπορεί να βοηθήσουν στη μακροβιότητα κάποιων ασθενών μετά τη διάγνωση για καρκίνο του μαστού. Ο συσχετισμός με προϊόντα σόγιας και χαμηλότερη θνησιμότητα βρέθηκε μεταξύ γυναικών που διαγιγνώσκονται με όγκους και δεν έχουν υποδοχείς για οιστρογόνα. Επί του παρόντος, η έρευνα δείχνει ότι είναι ασφαλής η μέτρια κατανάλωση σόγιας για άτομα που νόσησαν από καρκίνο του μαστού.

Καταναλώνοντας σόγια με μέτρο, ιδιαίτερα αν αντικαταστήσετε το κρέας που είναι πλούσιο σε κορεσμένα λίπη, τα οφέλη μάλλον υπερτερούν των κινδύνων.

Ωστόσο, η επιλογή της σόγιας ως βασικό συστατικό της διατροφής δεν θα πρέπει να χρησιμοποιείται από ευαίσθητες ομάδες του πληθυσμού (εγκύους, παιδιά κλπ.).

bio image4

Ναταλία  Ντελίκου Μπενέτου

Κλ. Διαιτολόγος – Διατροφολόγος

MSc Clinical Nutrition

e-mail: longevityway@gmail.com

mob: 6974720902

Ρωτήστε τον ειδικό:

Γραφτείτε στο newsletter για να λαμβάνετε τα νέα του 

cropped-tel1.jpg

Αναφορές:

Zhang, F. F., Haslam, D. E., Terry, M. B., Knight, J.A., Andrulis, I. L., Daly, M., Buys, S.S., and John, E. M. (2017). Dietary isoflavone intake and all-cause mortality in breast cancer survivors: the Breast Cancer Family Registry. Cancer. Published online: March 6, 2017.

Posted on Μαΐου 16, 2012, in ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΚΑΡΚΙΝΟΣ, ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ, ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΑ ΝΕΑ, ΜΑΚΡΟΖΩΙΑ, ΥΓΕΙΑ, ΧΟΡΤΟΦΑΓΙΑ and tagged , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , . Bookmark the permalink. 3 Σχόλια.

  1. Πολύ ωραίο το άρθρο σου κ. Ναταλία, σκέφτομαι να κάνω δική μου καλλιέργεια σόγιας, γιατί πάντα μου άρεσε να ασχολούμαι με την σόγια επειδή μπορεί να πάρει πολλές χρήσεις.

  2. Πολύ ωραίο το άρθρο σου κ. Ναταλία (το καλύτερο ήθελα να πω), σκέφτομαι να κάνω δική μου καλλιέργεια σόγιας, γιατί πάντα μου άρεσε να ασχολούμαι με την σόγια επειδή μπορεί να πάρει πολλές χρήσεις.

  1. Παράθεμα: Φιλοζωος και κρεατοφαγος? - Page 8

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: