Τι είναι οι ελεύθερες ρίζες & πως λειτουργούν τα αντιοξειδωτικά?

Γιατί μια φέτα μήλου γίνεται καφετί αν δεν την καταναλώσουμε άμεσα? Γιατί τα ψάρια ταγγίζουν? Γιατί ένα κόψιμο στο δέρμα μας ερεθίζεται και αναπτύσσει φλεγμονή? Όλα αυτά προκύπτουν από μια φυσική διαδικασία που ονομάζεται οξείδωση. Συμβαίνει σε όλα τα κύτταρα στη φύσης,  συμπεριλαμβανομένων εκείνων στο σώμα μας.

Για να προστατεύσουμε το σώμα μας από τα ανεπιθύμητα αποτελέσματα της οξείδωσης, η Μητέρα Φύση μας παρέχει χιλιάδες διαφορετικά αντιοξειδωτικά σε διάφορες ποσότητες σε φρούτα, λαχανικά, δημητριακά ολικής αλέσεως, ξηρούς καρπούς και όσπρια. Όταν το σώμα μας χρειαστεί να αμυνθεί , ιδιαίτερα στο σημερινό περιβάλλον, τα αντιοξειδωτικά ( antioxidants ) είναι ζωτικής σημασίας για την υγεία μας.

Πώς τα αντιοξειδωτικά βοηθούν στην αποτροπή της οξείδωσης?

Το οξυγόνο αλληλεπιδρά με τα κύτταρα οποιουδήποτε τύπου – με μια φέτα μήλου, το σώμα μας, τα επιθηλιακά κύτταρα πνευμόνων ή σε μια σχισμή στο δέρμα – αυτή είναι η οξείδωση. Έτσι  παράγεται ένα είδος αλλαγής σε αυτά τα κύτταρα. Μπορούν να μετατραπούν σε νεκρά κύτταρα, όπως γίνεται  με τα σαπισμένα φρούτα. Στην περίπτωση του κοψίματος στο δέρμα, τα νεκρά κύτταρα αντικαθίστανται στο χρόνο από νέα, με αποτέλεσμα η πληγή να επουλωθεί.

Η γέννηση και η νέκρωση των κυττάρων του σώματος συνεχίζεται ασταμάτητα, 24 ώρες την ημέρα. Είναι μια διαδικασία απαραίτητη για να διατηρηθεί το σώμα υγιές. Η οξείδωση είναι μια φυσική διαδικασία που συμβαίνει κατά τη διάρκεια της κανονικής κυτταρικής λειτουργίας.

Ωστόσο, υπάρχει ένα μειονέκτημα. Ενώ το σώμα μεταβολίζει το οξυγόνο πολύ αποτελεσματικά, 1% με 2% των κυττάρων που καταστρέφεται κατά τη διαδικασία της οξείδωσης μετατρέπεται σε ελεύθερες ρίζες.

Ο όρος «ελεύθερες ρίζες»  συχνά χρησιμοποιείται για να περιγράψει τα κατεστραμμένα κύτταρα που μπορεί να δημιουργούν προβλήματα. Λέγονται «ελεύθερες » επειδή τους λείπει ένα κρίσιμο μόριο, που τις οδηγεί σε μια καταστροφική συμπεριφορά  όταν συνδεθούν με ένα άλλο μόριο. Αυτές θα προσδεθούν σε οποιοδήποτε άλλο μόριο ώστε να διεκπεραιώσουν το στόχο τους.

Ο κίνδυνος των ελευθέρων ριζών

Όταν οι ελεύθερες ρίζες επιτίθενται, δεν σκοτώνουν μόνο τα κύτταρα για να αποκτήσουν το μόριο που τους λείπει. Αν οι ελεύθερες ρίζες σκότωναν απλά ένα κύτταρο, τα πράγματα δεν θα ήταν τόσο άσχημα… το σώμα θα μπορούσε να αναγεννήσει μόνο του ένα άλλο. Το πρόβλημα είναι ότι οι ελεύθερες ρίζες συχνά τραυματίζουν το κύτταρο, καταστρέφοντας το DNA, δημιουργώντας την αρχή μιας νόσου. Όταν μεταβάλλεται το DNA ενός κυττάρου, το κύτταρο μεταλλάσσεται.  Μεγαλώνει αφύσικα και αναπαράγεται ασυνήθιστα – και πολύ γρήγορα.

Τα κύτταρα στην κανονική τους λειτουργία παράγουν ένα μικρό ποσοστό ελεύθερων ριζών, σαν μια μηχανή αυτοκινήτου που αποβάλλει καυσαέρια. Αλλά αυτές οι ελεύθερες ρίζες γενικά δεν είναι μεγάλο πρόβλημα αφού ελέγχονται από τα αντιοξειδωτικά που παράγει φυσικά το σώμα.

Οι εξωτερικές τοξίνες, ιδιαίτερα ο καπνός του τσιγάρου και η ατμοσφαιρική ρύπανση, είναι «πηγές ελευθέρων ριζών».. Στην πραγματικότητα, τα τρόφιμα και το νερό φιλοξενούν επίσης ελεύθερες ρίζες, με τη μορφή των φυτοφαρμάκων και άλλων τοξινών. Η κατανάλωση μεγάλων ποσοτήτων οινοπνεύματος προκαλεί επίσης σημαντική παραγωγή ελεύθερων ριζών.

Ο κίνδυνος ελευθέρων ριζών συνεχίζεται …

Οι ελεύθερες ρίζες προκαλούν καταστροφική αλυσιδωτή αντίδραση, και αυτό είναι η ουσία του προβλήματος. Οι ελεύθερες ρίζες είναι επικίνδυνες διότι δεν βλάπτουν μόνο ένα μόριο αλλά μπορούν να πυροδοτήσουν μια ολόκληρη αλυσιδωτή αντίδραση. Όταν μια ελεύθερη ρίζα οξειδώνει ένα λιπαρό οξύ, μετατρέπει τα λιπαρά οξέα σε ελεύθερες ρίζες, οι οποίες στη συνέχεια καταστρέφουν ένα άλλο λιπαρό οξύ. Είναι μια πολύ γρήγορη αλυσιδωτή αντίδραση.

Αυτές οι επιθέσεις μπορεί να υπερτερούν απέναντι τις φυσικά ελεύθερες ρίζες της άμυνας του οργανισμού. Με τον καιρό, και με τις επανειλημμένες επιθέσεις των ελεύθερων ριζών που ο οργανισμός δεν μπορεί να εμποδίσει, η βλάβη μπορεί να οδηγήσει σε μια σειρά από χρόνιες ασθένειες, όπως καρκίνο, καρδιακές παθήσεις, τη νόσο του Αλτσχάιμερ και τη νόσο του Parkinson.

Η οξειδωτική βλάβη στα κύτταρα του δέρματος προκαλείται από τις συσσωρευτικές ακτίνες του ήλιου. Αλλά αν οι ελεύθερες ρίζες είναι σε ένα εσωτερικό όργανο, διεγείρει τις αντιδράσεις των ελευθέρων ριζών στον ιστό των πνευμόνων. Ο καπνός του τσιγάρου ενεργοποιεί τη γέννηση ελεύθερων ριζών. Γι ‘αυτό και η διακοπή του καπνίσματος είναι το μεγαλύτερο βήμα που μπορεί να κάνει ο καθένας για την διαφύλαξη της υγείας του.

Προσλάβετε αντιοξειδωτικά μέσω της διατροφής

Στον 21ο αιώνα, οι άνθρωποι πρέπει να λαμβάνουν περισσότερα αντιοξειδωτικά στη διατροφή τους για να αντισταθμίσουν όλες αυτές τις επιθέσεις. Αυτές οι τοξίνες είναι ευρύτατα διαδεδομένες στο περιβάλλον. Εάν ζείτε σε πόλη, τις αναπνέετε από τον αέρα. Το οξειδωτικό φορτίο του σώματος είναι  πολύ πιο υψηλό από ό, τι ήταν πριν από 200 χρόνια.

Καταναλώνοντας, λοιπόν, πολλές μερίδες φρούτων και λαχανικών, αντισταθμίζουμε τα αποτελέσματα των περιβαλλοντικών τοξινών αφού το σώμα μας δεν παράγει αρκετά αντιοξειδωτικά.

Τι ακριβώς κάνουν; Τα αντιοξειδωτικά εμποδίζουν αυτή την καταστροφική αλυσιδωτή αντίδραση των ελεύθερων ριζών που προκαλούν ασθένειες. Κάθε είδος αντιοξειδωτικών λειτουργεί είτε για την πρόληψη της αλυσιδωτής αντίδρασης ή αναστροφή όταν έχει ήδη ξεκινήσει.

Τύποι αντιοξειδωτικών

Για παράδειγμα, ο ρόλος της βιταμίνης C  είναι να αναστρέψει την αλυσιδωτή αντίδραση πριν την έναρξή της. Αιχμαλωτίζει τις ελεύθερες ρίζες και τις εξουδετερώνει. Επίσης, η βιταμίνη Ε είναι ένα αντιοξειδωτικό που διασπά τις αλυσιδωτές αντιδράσεις.

Τα φλαβονοειδή  είναι η μεγαλύτερη κατηγορία αντιοξειδωτικών. Οι ερευνητές έχουν εντοπίσει περίπου 5.000 φλαβονοειδή σε διάφορα τρόφιμα.

Οι πολυφαινόλες  είναι μια μικρότερη κατηγορία αντιοξειδωτικών, τα οποία οι επιστήμονες συχνά αναφέρονται ως «φαινόλες». (ο όρος φυτοχημικές ουσίες είναι μια πιο γενική άποψη που οι ερευνητές χρησιμοποιούν για να περιγράψουν τις τέτοιες χημικές ουσίες στα φυτά.)

Προσλαμβάνοντας το σωστό μίγμα αντιοξειδωτικών

Το σώμα χρειάζεται ένα μείγμα βιταμινών και ανόργανων συστατικών, όπως οι βιταμίνες Α, C, E και β-καροτίνη,  για να εξουδετερώσει την επίθεση των ελεύθερων ριζών.

Δεν μπορούμε να βασιστούμε μόνο σε μερικές συγκεκριμένες τροφές να κάνουν τη δουλειά. Για παράδειγμα καταναλώνοντας εννέα μερίδες μπρόκολο την ημέρα και να περιμένουμε να τα κάνει όλα. Πρέπει να καταναλώνουμε πολλές διαφορετικές τροφές. Κάθε τύπος λειτουργεί σε διαφορετικούς ιστούς του σώματος, σε διάφορα μέρη των κυττάρων.

Οι πολυβιταμίνες και τα συμπληρώματα βιταμινών μπορεί να προσφέρουν στο σώμα μια ενίσχυση με αντιοξειδωτικά, ωστόσο η λήψη μεγάλων ποσοτήτων  από μερικά συμπληρώματα, όπως βιταμίνης Ε, μπορεί να είναι επιβλαβής. Τα φρούτα, τα λαχανικά, τα δημητριακά ολικής αλέσεως, τα όσπρια και οι ξηροί καρποί περιέχουν σύνθετα μίγματα αντιοξειδωτικών, και εδώ έγκειται το όφελος της κατανάλωσης μιας ποικιλίας υγιεινών τροφίμων.

Ναταλία  Ντελίκου Μπενέτου

Διαιτολόγος – Διατροφολόγος

ntelikou_natalia07@yahoo.gr

6974720902

 

 

Posted on Μαΐου 8, 2012, in Uncategorized and tagged , , , , , , , , , , , , , . Bookmark the permalink. Σχολιάστε.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: